Na koniec ubiegłego roku ponad 7,5 mln dorosłych obywateli miało zastrzeżony numer PESEL. Choć liczba ta w ciągu roku wzrosła o ponad 2 mln, wciąż oznacza to, że zdecydowana większość Polaków nie skorzystała z tej formy zabezpieczenia swoich danych.
Z danych Ministerstwa Cyfryzacji wynika, że na koniec 2025 roku zastrzeżonych było ponad 7,5 mln numerów PESEL. Rok wcześniej liczba ta wynosiła około 5,4 mln. Wzrost jest wyraźny, jednak nadal 25,4 mln pełnoletnich osób nie zdecydowało się na zabezpieczenie swojego numeru identyfikacyjnego.
Dlaczego tak wielu Polaków wciąż tego nie zrobiło?
Eksperci wskazują, że główną przyczyną jest brak świadomości zagrożeń. Dr Mariusz Sokołowski, ekspert ds. bezpieczeństwa z Uniwersytetu Warszawskiego. Podkreśla, że wiele osób nie zdaje sobie sprawy z ryzyka nieuprawnionego wykorzystania danych osobowych.
Jak wyjaśnia, zastrzeżony numer PESEL skutecznie utrudnia zawarcie umowy czy zaciągnięcie zobowiązania na cudze nazwisko. W dobie przestępstw dokonywanych zdalnie, kiedy nie zawsze dochodzi do fizycznej weryfikacji tożsamości, takie zabezpieczenie może znacząco ograniczyć ryzyko oszustwa.
„Mnie to nie dotyczy” – ryzykowne myślenie
Radca prawny Marek Niczyporuk zwraca uwagę, że część osób uważa, iż brak oszczędności chroni ich przed wyłudzeniem kredytu. Tymczasem praktyka pokazuje, że przestępcy często zaciągają zobowiązania o niewielkich kwotach na osoby o przeciętnym statusie majątkowym.
Ofiary takich oszustw muszą później mierzyć się z egzekucjami i kosztowną obsługą prawną, co może prowadzić do poważnych problemów finansowych. Zastrzeżony numer PESEL jest więc formą profilaktyki, która może uchronić przed długotrwałymi konsekwencjami.
Polska wśród cyfrowych pionierów
Dr Agnieszka Goldiszewicz z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej podkreśla, że możliwość zastrzegania numeru PESEL jest rozwiązaniem innowacyjnym na tle Europy. Polska należy w tym zakresie do pionierów cyfryzacji usług publicznych.
Ekspertka zauważa również, że dynamiczny wzrost liczby zastrzeżeń w 2025 roku mógł być efektem szerokich kampanii informacyjnych oraz rosnącej świadomości zagrożeń związanych z wyłudzeniami danych.
Jednocześnie przewiduje, że trend wzrostowy może się utrzymać, choć z czasem tempo przyrostu będzie stopniowo maleć.
Jak działa mechanizm zastrzeżenia?
Od połowy 2024 roku instytucje finansowe, notariusze oraz firmy telekomunikacyjne mają ustawowy obowiązek sprawdzania statusu numeru PESEL przed zawarciem umowy. Rok 2025 był pierwszym pełnym rokiem funkcjonowania tego systemu.
Eksperci podkreślają, że zastrzeżenie numeru nie wiąże się z istotnymi niedogodnościami. W razie potrzeby można je czasowo cofnąć, np. za pośrednictwem aplikacji mObywatel, a następnie ponownie aktywować zabezpieczenie.
Czy liczba zastrzeżeń będzie rosła?
Specjaliści prognozują dalszy wzrost liczby osób, które zdecydują się na zabezpieczenie swoich danych. Najczęściej z tej możliwości korzystają osoby w średnim wieku oraz młodsi dorośli działający profilaktycznie.
Seniorzy natomiast mogą nie mieć pełnej wiedzy o mechanizmie zastrzegania numeru PESEL lub obawiać się trudności technicznych. Dlatego eksperci podkreślają, że kluczowa jest dalsza edukacja społeczeństwa w zakresie ochrony danych osobowych.
Ciekawostka
Wprowadzenie obowiązku weryfikacji statusu numeru PESEL przez banki i instytucje finansowe znacząco zmieniło praktykę zawierania umów w Polsce. To jeden z pierwszych w Europie systemów, w którym obywatel może samodzielnie i w każdej chwili zablokować możliwość wykorzystania swojego numeru identyfikacyjnego do celów finansowych.
