20 maja obchodzony jest Światowy Dzień Pszczół! To dobra okazja, by przypomnieć, że kondycja zapylaczy mówi bardzo dużo o stanie środowiska naturalnego. Choć o smogu czy plastiku słyszymy niemal codziennie, temat pszczół często schodzi na dalszy plan. Tymczasem eksperci nie mają wątpliwości – bez nich funkcjonowanie przyrody i rolnictwa wyglądałoby zupełnie inaczej.
Światowy Dzień Pszczół przypomina o ważnym problemie
Pszczoły to jedni z najważniejszych „pracowników” w naturze. I to takich, którzy nie biorą urlopu. Według danych Europejskiej Agencji Środowiska aż około 80 procent gatunków roślin uprawnych i dzikich kwiatów w Unii Europejskiej zależy od zapylaczy. Bez ich pracy znacząco spadłyby plony wielu roślin. Dotyczy to między innymi: jabłek, pomidorów, słonecznika, migdałów.
W praktyce oznaczałoby to nie tylko mniejszą dostępność produktów, ale również wyższe ceny żywności. Ekonomiczna wartość zapylania w Unii Europejskiej szacowana jest nawet na 15 miliardów euro rocznie. To pokazuje, że temat pszczół nie jest wyłącznie ciekawostką dla pasjonatów przyrody. Dotyczy gospodarki, rolnictwa i codziennego życia każdego z nas. Nawet jeśli ktoś na co dzień nie zwraca uwagi na owady latające między kwiatami.
Kondycja zapylaczy alarmuje ekspertów
Eksperci od lat zwracają uwagę, że populacja zapylaczy systematycznie maleje. Dane Europejskiej Agencji Środowiska nie pozostawiają złudzeń – co trzeci gatunek zapylaczy notuje spadek liczebności. Jeszcze bardziej niepokojąco wyglądają statystyki dotyczące zagrożenia wyginięciem: zagrożonych jest około 40 proc. muchówek, 20 proc. motyli oraz 9 proc. gatunków pszczół w Europie.
Przyczyn jest kilka. Najczęściej wymienia się intensyfikację rolnictwa, stosowanie pestycydów, zanik naturalnych siedlisk czy chociażby zanieczyszczenie środowiska. Substancje chemiczne trafiają do gleby i wód gruntowych, a następnie do nektaru oraz pyłku zbieranego przez pszczoły. W efekcie problem staje się dużo poważniejszy niż tylko spadek liczby owadów.
Pszczoły są doskonałym bioindykatorem. Ich stan odzwierciedla kondycję środowiska, w którym żyjemy.
podkreśla Lisa Scoccimarro z Akademii Ekologicznej Amest Otwock
To trochę jak lampka kontrolna w samochodzie. Kiedy zaczyna migać, wiadomo, że problem może być znacznie większy niż nam się wydaje.
Co sytuacja pszczół mówi o naszym środowisku?
Stan zapylaczy bardzo często pokazuje, co dzieje się z wodą, glebą i roślinnością w danym regionie. Jeśli populacje słabną, oznacza to zwykle, że środowisko również jest w coraz gorszej kondycji.
Dlatego temat pszczół staje się coraz ważniejszy także w kontekście zmian klimatycznych. Susze, gwałtowne zjawiska pogodowe czy degradacja terenów zielonych mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie całych ekosystemów. W Wielkopolsce i regionie konińskim temat ochrony środowiska coraz częściej pojawia się również w lokalnych dyskusjach. Mieszkańcy zwracają uwagę nie tylko na jakość powietrza, ale też na kondycję zieleni miejskiej czy dostęp do wody. I choć pszczoły mogą wydawać się małe, ich znaczenie dla środowiska jest ogromne. Bez nich cały system zaczyna działać znacznie gorzej.
Co można zrobić lokalnie dla pszczół
Dobra wiadomość jest taka, że wiele działań można podjąć lokalnie, nawet bez jakiś wielkich inwestycji! Czasem wystarczy kilka prostych zmian w najbliższym otoczeniu. Eksperci zachęcają między innymi do:
- sadzenia roślin miododajnych,
- ograniczenia chemii w ogrodach,
- pozostawiania fragmentów naturalnej zieleni,
- tworzenia łąk kwietnych.
Lawenda, koniczyna czy dziurawiec nie tylko dobrze wyglądają, ale też wspierają zapylacze! Coraz więcej takich nasadzeń można zauważyć również w miastach. W Koninie i regionie temat zieleni miejskiej regularnie wraca przy okazji nowych inwestycji czy rewitalizacji osiedli. Być może właśnie takie działania będą miały w przyszłości większe znaczenie, niż dziś się wydaje. Bo ochrona pszczół nie zaczyna się wyłącznie od wielkiej polityki klimatycznej. Często zaczyna się od małego ogródka albo balkonu w naszych domach.
Unia Europejska chce zatrzymać spadek populacji
W 2024 roku Unia Europejska przyjęła rozporządzenie dotyczące odbudowy przyrody. Jednym z jego celów jest zatrzymanie spadku populacji zapylaczy do 2030 roku. Dodatkowo pod koniec 2025 roku Komisja Europejska wdrożyła wspólny system monitorowania populacji zapylaczy na terenie całej Unii! To ważny krok, ale eksperci podkreślają, że same przepisy nie wystarczą. Kluczowe są działania lokalne i większa świadomość społeczna.
Każda łąka z roślinami miododajnymi i każdy ogród bez chemii ma znaczenie.
podsumowuje Lisa Scoccimarro
Podsumowanie
Światowy Dzień Pszczół przypomina, że przyszłość środowiska naturalnego zależy także od najmniejszych organizmów. Kondycja zapylaczy pokazuje, w jakim stanie znajdują się gleba, rośliny i woda wokół nas. Eksperci alarmują, że populacje pszczół maleją, ale jednocześnie podkreślają, że wiele można zrobić lokalnie. Nawet niewielkie działania podejmowane przez mieszkańców mogą mieć realny wpływ na środowisko w regionie.
Masz ogród lub balkon? Posadź rośliny miododajne i pomóż pszczołom przetrwać. Nawet małe działania mają znaczenie.
