Kompetencje cyfrowe nastolatków w Polsce okazują się znacznie niższe, niż powszechnie się uważa. Najnowszy raport EU Kids Online 2026 pokazuje, że młodzi ludzie w wieku 10–16 lat wysoko oceniają swoje umiejętności, jednak w rzeczywistości często nie rozumieją podstawowych mechanizmów działania internetu. Co więcej, badanie ujawnia, że choć nastolatki powszechnie korzystają ze sztucznej inteligencji, to większość z nich nie ma pewności, jak wpłynie ona na ich przyszłość.
Mit cyfrowych tubylców – czy młodzi naprawdę znają internet?
Przez wiele lat panowało przekonanie, że młode pokolenie, wychowane w świecie nowych technologii, posiada naturalne kompetencje cyfrowe. Jednak wyniki badania EU Kids Online 2026 wyraźnie temu przeczą. Młodzież często deklaruje wysoką pewność swoich umiejętności, lecz testy wiedzy pokazują, że ich znajomość zasad funkcjonowania internetu jest ograniczona.
Jak podkreśla prof. dr hab. Jacek Pyżalski z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu:
Te badania ponownie potwierdzają wielki mit o tym, jak to młodzi ludzie są cyfrowymi tubylcami, wszystko potrafią, bo wychowywali się z tymi technologiami. Wielu odpowiada ‘nie wiem’ na pytania, które dotyczą bardzo podstawowych umiejętności i wiedzy związanej z internetem.
Dodatkowo aż co trzeci młody użytkownik internetu uważa, że pierwszy wynik wyszukiwania jest zawsze najlepszym źródłem informacji. Tego rodzaju przekonania pokazują, jak ważna jest edukacja medialna i rozwijanie umiejętności krytycznego myślenia.
Skala badania EU Kids Online 2026
Raport EU Kids Online to jedno z najważniejszych badań dotyczących aktywności dzieci i młodzieży w internecie! Co istotne, ma ono charakter cykliczny i międzynarodowy, dzięki czemu umożliwia porównanie wyników pomiędzy krajami europejskimi.
W edycji z 2026 roku:
- przebadano 25 tysięcy dzieci w 17 krajach Europy,
- w Polsce udział wzięło 1,5 tysiąca uczniów w wieku 10–16 lat,
- badanie prowadzili eksperci z renomowanych uczelni: Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Jak zaznacza Anna Kowalik-Mizgalska, prezeska Fundacji Orange:
Im więcej będziemy wiedzieć na ten temat, tym lepiej będziemy mogli odpowiadać na potrzeby dzieci – zarówno jako organizacje, placówki działające na rzecz dzieci, ale też jako rodzice. Dobrze przeprowadzona diagnoza jest podstawą planowania i wdrażania skutecznych rozwiązań
Zagrożenia w sieci – młodzież świadoma, ale często osamotniona
Badanie wskazuje, że młodzi ludzie są świadomi ryzyk związanych z korzystaniem z internetu. Jednocześnie jednak wielu z nich radzi sobie z problemami samodzielnie, co może prowadzić do pogłębiania trudnych doświadczeń.
- 20% nastolatków doświadczyło w sieci czegoś niepokojącego i nie powiedziało o tym nikomu.
- 30% osób, które szukały pomocy, zwróciło się do rówieśników, a znacznie rzadziej do rodziców czy nauczycieli.
Prof. Jacek Pyżalski zwraca uwagę na różnorodność zagrożeń:
Młodzi ludzie są narażeni na szereg ryzyk, takich jak treści niebezpieczne, agresywne czy pornograficzne, ale także na agresję elektroniczną, czyli cyberbullying
Dodatkowo aż 9 na 10 badanych zetknęło się z treściami szkodliwymi, takimi jak przemoc, zachęty do samookaleczeń, presja dotycząca wyglądu czy teorie spiskowe. Co istotne, młodzi ludzie trafiają na nie często przypadkowo, bez aktywnego ich wyszukiwania.
Sztuczna inteligencja w życiu młodych ludzi
Nowością w badaniu EU Kids Online 2026 było uwzględnienie pytań dotyczących wykorzystania generatywnej sztucznej inteligencji. Wyniki pokazują, że AI stała się już powszechnym narzędziem w codziennym życiu młodzieży. 80% respondentów korzystało z narzędzi AI w ciągu miesiąca poprzedzającego badanie. Najczęściej wykorzystywano je do:
- pisania i streszczania tekstów szkolnych,
- uzyskiwania porad dotyczących codziennych decyzji,
- wyboru filmów, muzyki czy produktów.
Mamy sporo młodych ludzi, szczególnie dziewcząt, które wykorzystują tego typu narzędzia do radzenia się w sprawach osobistych. To niesie ze sobą wiele ryzyk, ponieważ odpowiedzi AI nie zawsze są etyczne i prawidłowe.
Prof. Pyżalski podkreśla jednak potencjalne zagrożenia
Co więcej, aż 65% młodzieży nie potrafi określić, jaki wpływ sztuczna inteligencja będzie miała na ich życie w ciągu najbliższych 10 lat. Tylko co dziewiąty badany jest przekonany, że AI przyniesie wyłącznie pozytywne skutki.
Jak młodzież korzysta z internetu na co dzień?
Analiza wyników badania pokazuje, że internet pełni przede wszystkim funkcję komunikacyjną i rozrywkową. Zdecydowanie rzadziej wykorzystywany jest do celów edukacyjnych.
Najczęstsze aktywności młodzieży w sieci:
- 49,1% – rozmowy z przyjaciółmi,
- 41,5% – słuchanie muzyki,
- około 30% – oglądanie filmów w mediach społecznościowych,
- 21,2% – oglądanie seriali i wideo na platformach streamingowych.
Z drugiej strony młodzi ludzie rzadziej korzystają z internetu w celu zdobywania wiedzy, tworzenia własnych treści czy poszukiwania informacji o zdrowiu. Pokazuje to potrzebę wspierania edukacji cyfrowej oraz rozwijania kompetencji informacyjnych.
Wyzwania dla edukacji i lokalnych społeczności
Wyniki raportu stanowią ważny sygnał dla rodziców, nauczycieli oraz instytucji edukacyjnych także w takich miastach jak Szczawa. Szkoły, biblioteki i lokalne organizacje mogą odegrać kluczową rolę w rozwijaniu kompetencji cyfrowych młodzieży.
Jednocześnie badanie pokazuje istotne wyzwanie: nawet 60–70% młodych ludzi nie widzi potrzeby uczenia się zasad bezpiecznego korzystania z internetu. Dlatego programy edukacyjne powinny być projektowane w sposób angażujący i dostosowany do realnych potrzeb młodzieży w regionie.
Podsumowanie
Raport EU Kids Online 2026 jednoznacznie obala mit o wysokich kompetencjach cyfrowych nastolatków. Mimo że młodzi ludzie intensywnie korzystają z internetu i sztucznej inteligencji, często brakuje im podstawowej wiedzy na temat funkcjonowania technologii oraz umiejętności krytycznej oceny informacji.
Jednocześnie wyniki badania wskazują na konieczność intensyfikacji działań edukacyjnych, które pomogą młodzieży bezpiecznie i świadomie poruszać się w cyfrowym świecie. Współpraca rodziców, szkół oraz lokalnych społeczności może odegrać kluczową rolę w budowaniu tych kompetencji.
Śledź nasz portal, aby być na bieżąco z najważniejszymi informacjami dotyczącymi edukacji, technologii i życia społecznego w Szczawie oraz regionie.
