Kmina ochweśnicka to jeden z najbardziej niezwykłych elementów językowego dziedzictwa regionu konińskiego. O jej historii, tajemnicach i znaczeniu dla lokalnej tożsamości opowie w Koninie Paweł „Pikun” Pachulski, regionalista i animator kultury związany z regionem ślesińskim. Spotkanie odbędzie się 24 sierpnia w Miejskiej Bibliotece Publicznej im. Zofii Urbanowskiej w Koninie.
Kmina ochweśnicka. Skąd wziął się tajny język?
Niektóre słowa mają znacznie dłuższą historię, niż mogłoby się wydawać. Kmina ochweśnicka jest tego świetnym przykładem. To wyjątkowe zjawisko językowe związane przede wszystkim z dawnymi handlarzami dewocjonaliami ze Ślesina i Skulska, którzy posługiwali się specyficznym sposobem komunikacji. Dla osób z zewnątrz wiele używanych przez nich słów mogło brzmieć zupełnie niezrozumiale. Nie był to jednak przypadkowy zbiór dziwnie brzmiących określeń. Kmina pełniła konkretną funkcję i pozwalała miejscowym handlarzom porozumiewać się w taki sposób, aby ich rozmowy nie były łatwo zrozumiałe dla postronnych. Dziś ten językowy fenomen jest przede wszystkim świadectwem historii lokalnej społeczności.
„Słowa nie pochodzą znikąd”. Spotkanie w konińskiej bibliotece
O historii kminy ochweśnickiej będzie można usłyszeć podczas wykładu „Słowa nie pochodzą znikąd”. Wydarzenie organizuje Miejska Biblioteka Publiczna im. Zofii Urbanowskiej w Koninie w ramach projektu „Puchą przez gwarny Konin”.
Gościem spotkania będzie Paweł „Pikun” Pachulski, regionalista, animator kultury oraz osoba mocno zaangażowana w zachowanie pamięci o regionie ślesińskim.
Podczas wydarzenia uczestnicy będą mogli zajrzeć do świata dawnych „ochweśników”. W centrum uwagi znajdą się słowa, które przez lata funkcjonowały w lokalnej społeczności i pozwalały jej członkom komunikować się w sposób trudny do zrozumienia dla osób postronnych.
To także okazja, by zastanowić się, czy język lokalny może być czymś więcej niż tylko ciekawostką. W przypadku kminy ochweśnickiej odpowiedź wydaje się oczywista. Za poszczególnymi słowami stoją ludzie, ich praca, codzienne życie, relacje i historia.
Kiedy odbędzie się spotkanie?
Wykład „Słowa nie pochodzą znikąd” odbędzie się w poniedziałek, 24 sierpnia 2026 roku o godz. 18.00. Spotkanie zaplanowano w sali konferencyjnej Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Zofii Urbanowskiej w Koninie przy ul. Dworcowej 13. Wstęp na wydarzenie jest bezpłatne! Organizatorzy zachęcają do udziału wszystkich zainteresowanych historią Konina i regionu, językiem, lokalną kulturą oraz opowieściami o dawnym życiu mieszkańców. Nie trzeba być językoznawcą, żeby docenić tę historię. Czasami wystarczy zwykła ciekawość i pytanie: „Skąd właściwie wzięło się to słowo?”.
Ważna informacja dla uczestników!
Spotkanie odbędzie się na piętrze budynku biblioteki. Ze względu na awarię platforma przyschodowa jest tymczasowo wyłączona z użytkowania. Osoby mające trudności z poruszaniem się lub potrzebujące dodatkowego wsparcia w dotarciu do sali proszone są o wcześniejszy kontakt z biblioteką. Można skontaktować się telefonicznie pod numerem 63 242 85 37 albo mailowo: sekretariat@mbp.konin.pl.
Dlaczego warto chronić lokalną mowę?
Język zmienia się nieustannie. Jedne słowa znikają, inne pojawiają się wraz z nowymi technologiami, modą czy zmianami społecznymi. W tym naturalnym procesie łatwo jednak stracić określenia, które były charakterystyczne dla konkretnego miejsca. Regionalne odmiany języka są częścią niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Przechowują informacje, których nie zawsze znajdziemy w oficjalnych dokumentach czy podręcznikach historii. Kmina ochweśnicka jest przykładem takiego dziedzictwa. Jej poznawanie pozwala spojrzeć na historię regionu z nieco innej perspektywy. To fragment historii mieszkańców Ślesina, Skulska i szerzej rozumianego regionu. Opowiada o dawnych zajęciach, relacjach społecznych i sposobach komunikowania się.
„Puchą przez gwarny Konin” i językowe dziedzictwo
Spotkanie poświęcone kminie ochweśnickiej jest częścią projektu „Puchą przez gwarny Konin”. Jego założeniem jest przybliżanie mieszkańcom językowego i kulturowego bogactwa regionu. Tego rodzaju inicjatywy mają szczególne znaczenie w czasach, gdy lokalne słownictwo coraz częściej ustępuje miejsca uniwersalnym formom języka. Dokumentowanie dawnych określeń pozwala zachować nie tylko same słowa, ale również historie ludzi, którzy się nimi posługiwali. A tych historii w regionie konińskim zdecydowanie nie brakuje. Wystarczy trochę posłuchać starszych mieszkańców, by przekonać się, że lokalny język potrafi być prawdziwą kapsułą czasu.
Projekt został dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu dotacyjnego „Polszczyzna. Bogactwo różnorodności” Instytutu Różnorodności Językowej Rzeczypospolitej.
