Sala konferencyjna Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Zofii Urbanowskiej w Koninie wypełniła się niemal do ostatniego miejsca podczas spotkania poświęconego jednemu z najważniejszych zabytków Ukrainy. Ławra Kijowsko-Peczerska była głównym tematem wykładu dr Oleny Czernienko, która przybliżyła uczestnikom historię tego wyjątkowego miejsca oraz jego znaczenie dla religii, kultury i tożsamości narodowej Ukrainy. Wydarzenie uzupełniła poruszająca wystawa fotograficzna prezentowana w bibliotecznej Galerii „Nad Książkami”!
Ławra Kijowsko-Peczerska – symbol wiary i dziedzictwa Ukrainy
Podczas wykładu dr Olena Czernienko opowiedziała o niemal tysiącletniej historii Ławry Kijowsko-Peczerskiej, jednego z najważniejszych klasztorów Europy Wschodniej. To miejsce od wieków stanowi centrum życia monastycznego i duchowego, a jednocześnie pozostaje jednym z najcenniejszych zabytków kultury chrześcijańskiej na terenach dawnej Rusi Kijowskiej.
Prelegentka zwróciła uwagę, że znaczenie Ławry wykracza daleko poza wymiar religijny. To również symbol narodowej tożsamości Ukrainy, miejsce pielęgnowania pamięci historycznej i kultury, które przez stulecia kształtowało duchowe oblicze regionu. Kompleks znajduje się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO i jest uznawany za jedną z najważniejszych świątyń prawosławia. Według kronik jego początki związane są ze św. Antonim, który miał założyć pierwszy klasztor w XI wieku. Do dziś przechowywana jest tam Ikona Matki Bożej Pieczerskiej – jeden z najbardziej czczonych wizerunków maryjnych Europy Wschodniej.
Burzliwa historia klasztoru
Historia Ławry Kijowsko-Peczerskiej to opowieść o rozkwicie, zniszczeniach i odbudowie. Jak przypomniała dr Czernienko, życie monastyczne zostało przerwane po przejęciu władzy przez Związek Radziecki. W kolejnych latach kompleks zmieniał swoje funkcje, a podczas II wojny światowej doznał poważnych zniszczeń. Po zakończeniu wojny rozpoczęła się wieloletnia odbudowa, dzięki której klasztor odzyskał dawny blask. Z czasem stał się również ważnym ośrodkiem muzealnym i miejscem odwiedzanym przez pielgrzymów oraz turystów z całego świata. To właśnie ten proces odradzania się po wojennych zniszczeniach stał się inspiracją dla wystawy prezentowanej w konińskiej bibliotece. Fotografie pokazują ogrom pracy włożonej w przywrócenie zabytku do życia oraz determinację ludzi, którzy przez lata walczyli o zachowanie tego wyjątkowego miejsca.
Tragiczne wydarzenia z czerwca 2026 roku
Spotkanie w Koninie odbywało się w szczególnym momencie. Nocą z 14 na 15 czerwca 2026 roku Ławra Kijowsko-Peczerska została poważnie uszkodzona podczas rosyjskiego ataku. W wyniku bombardowania wybuchł pożar, który objął około 800 metrów kwadratowych dachu Soboru Uspienskiego – głównej świątyni całego kompleksu. Informacja o zniszczeniach odbiła się szerokim echem nie tylko na Ukrainie, ale również w wielu krajach Europy.
W odpowiedzi na te wydarzenia organizatorzy postanowili uzupełnić przygotowaną wcześniej ekspozycję. Do wystawy dodano dwie nowe plansze przedstawiające fotografie płonącej Ławry wykonane po czerwcowym ataku. To sprawiło, że wystawa zyskała zupełnie nowy wymiar. Nie opowiada już wyłącznie o historii odbudowy po II wojnie światowej, ale również o dramacie rozgrywającym się współcześnie.
Wystawa, która skłania do refleksji
Po zakończeniu wykładu wielu uczestników przeniosło się do Galerii „Nad Książkami”, gdzie mogli obejrzeć przygotowaną ekspozycję. Jeszcze kilka tygodni wcześniej fotografie miały przypominać przede wszystkim o odbudowie zabytku po wojennych zniszczeniach sprzed kilkudziesięciu lat. Aktualne wydarzenia sprawiły jednak, że historia dopisała do tej opowieści kolejny, niezwykle bolesny rozdział.
Zestawienie archiwalnych czarno-białych zdjęć ruin z fotografiami przedstawiającymi płonący klasztor wywołuje silne emocje. Trudno przejść obok nich obojętnie. W jednej przestrzeni spotykają się dwa obrazy tej samej tragedii – oddzielone dziesięcioleciami, ale połączone podobnym doświadczeniem wojny. Właśnie ta część wydarzenia zrobiła na wielu uczestnikach największe wrażenie. Cisza, która towarzyszyła zwiedzaniu wystawy, mówiła często więcej niż słowa.
Duże zainteresowanie mieszkańców Konina
Środowe spotkanie pokazało, że mieszkańcy Konina chętnie uczestniczą w wydarzeniach łączących historię, kulturę i aktualne wydarzenia na świecie. Po wykładzie nie zabrakło pytań dotyczących zarówno historii Ławry Kijowsko-Peczerskiej, jak i obecnej sytuacji na Ukrainie. Dyskusja trwała długo po zakończeniu oficjalnej części wydarzenia, co tylko potwierdziło duże zainteresowanie tematem.
Spotkanie zostało zorganizowane przez Miejską Bibliotekę Publiczną im. Zofii Urbanowskiej w Koninie we współpracy ze Stowarzyszeniem Współpracy Polska–Wschód. Organizatorzy zachęcają również do odwiedzenia wystawy, która pozostanie dostępna dla zwiedzających w godzinach otwarcia biblioteki. To okazja, by zobaczyć fotografie dokumentujące zarówno odbudowę jednego z najważniejszych zabytków Ukrainy, jak i jego najnowsze zniszczenia.
Jeśli jeszcze nie odwiedziłeś Galerii „Nad Książkami” w MBP w Koninie, warto znaleźć chwilę i zobaczyć tę wyjątkową wystawę. To ekspozycja, która skłania do refleksji i pokazuje historię z zupełnie innej perspektywy!
Podsumowanie
Wykład poświęcony Ławrze Kijowsko-Peczerskiej był czymś więcej niż lekcją historii. Stał się okazją do refleksji nad wartością dziedzictwa kulturowego, jego kruchością oraz odpowiedzialnością za zachowanie pamięci o miejscach ważnych dla kolejnych pokoleń. Dla mieszkańców Konina było to także przypomnienie, że wydarzenia rozgrywające się setki kilometrów od naszego miasta mają wpływ na wspólne europejskie dziedzictwo. Wystawa prezentowana w Galerii „Nad Książkami” pozwala spojrzeć na tę historię z bliska i zrozumieć, że przeszłość i teraźniejszość niejednokrotnie splatają się w wyjątkowo poruszający sposób.
