Czego nie wrzucać do śmietnika? To pytanie wciąż budzi wątpliwości, mimo że segregacja odpadów stała się codziennością w większości gospodarstw domowych. W odpadach zmieszanych nadal znajdują się przedmioty, które nigdy nie powinny tam trafić. Elektroodpady, przeterminowane leki, tekstylia czy gruz wciąż zbyt często lądują w zwykłym koszu, choć dla każdej z tych frakcji przewidziano osobny sposób postępowania.
Z danych Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że w 2024 roku z gospodarstw domowych odebrano 12,2 mln ton odpadów komunalnych, co stanowiło 86,2 proc. wszystkich wytworzonych odpadów komunalnych. Ponad połowa z nich została poddana odzyskowi, jednak skala błędów w segregacji pokazuje, że system wciąż wymaga poprawy.
Elektroodpady – sprzęt, który wymaga specjalnej zbiórki
Jedną z najczęściej popełnianych pomyłek jest wyrzucanie zużytego sprzętu elektronicznego do odpadów zmieszanych. Dotyczy to zarówno dużego AGD, jak i drobnych urządzeń codziennego użytku.
Do kosza nie powinny trafiać:
– lodówki, pralki, zmywarki,
– czajniki elektryczne, suszarki, żelazka,
– ładowarki, telefony, piloty,
– zabawki na baterie,
– zużyte baterie i akumulatory.
Elektroodpady zawierają metale oraz surowce, które mogą zostać odzyskane w procesie recyklingu. Jednocześnie nieprawidłowo utylizowane mogą stanowić zagrożenie dla środowiska.
Sprzęt można oddać do Punktu Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych (PSZOK). W przypadku zakupu nowego urządzenia obowiązuje zasada „sprzęt za sprzęt”, co oznacza możliwość przekazania starego urządzenia sprzedawcy. W wielu miejscowościach dostępne są również specjalne czerwone pojemniki na mały sprzęt elektryczny i baterie.
Leki i odpady niebezpieczne – zagrożenie dla środowiska
Przeterminowane leki to kolejna grupa odpadów, które nie powinny trafiać ani do kosza, ani do toalety. Substancje czynne mogą przenikać do gleby i wód gruntowych, powodując długofalowe skutki dla środowiska.
Specjalne pojemniki na zużyte medykamenty dostępne są w większości aptek. To najbezpieczniejsza forma ich utylizacji.
Do odpadów zmieszanych nie należy także wyrzucać:
– farb i lakierów,
– rozpuszczalników,
– środków ochrony roślin,
– chemikaliów gospodarczych.
Tego typu odpady przyjmują PSZOK-i. Ich właściwe przekazanie zapobiega skażeniu środowiska i ogranicza ryzyko zagrożeń zdrowotnych.
Tekstylia i ubrania – nowe zasady od 2025 roku
Od 2025 roku tekstylia podlegają odrębnej zbiórce. Oznacza to, że zużyte ubrania nie powinny trafiać do odpadów zmieszanych.
Odzież w dobrym stanie można przekazać organizacjom charytatywnym lub punktom ponownego użycia. Zniszczone materiały są zbierane selektywnie i kierowane do recyklingu materiałowego.
Wydłużenie życia ubrań poprzez naprawę, wymianę lub sprzedaż ogranicza ilość odpadów i zmniejsza zapotrzebowanie na nowe surowce. To jeden z elementów gospodarki o obiegu zamkniętym.
Odpady budowlane i remontowe – nie do zwykłego kosza
Gruz, ceramika, resztki paneli podłogowych, płytki czy elementy armatury łazienkowej nie są odbierane w ramach standardowej zbiórki odpadów komunalnych.
Niewielkie ilości można przekazać do PSZOK-u, jednak przy większych remontach konieczne jest zamówienie specjalnego kontenera. Nieprawidłowe pozbywanie się takich odpadów prowadzi do powstawania dzikich wysypisk.
W 2024 roku w Polsce zlikwidowano ponad 12,7 tys. nielegalnych miejsc składowania odpadów, z których zebrano 39,5 tys. ton odpadów. Dane te pokazują, że problem niewłaściwego zagospodarowania gruzu i odpadów remontowych wciąż pozostaje aktualny.
Dlaczego właściwa segregacja ma znaczenie?
Prawidłowa segregacja odpadów ogranicza koszty systemu gospodarki odpadami, zmniejsza ilość odpadów trafiających na składowiska oraz zwiększa poziom recyklingu. Każda frakcja ma przypisaną odrębną ścieżkę zagospodarowania.
Najczęściej do odpadów zmieszanych trafiają rzeczy, których mieszkańcy nie kojarzą z systemem selektywnej zbiórki. Tymczasem dla każdej z tych frakcji istnieje odrębna ścieżka postępowania.
wskazuje Lisa Scoccimarro, liderka Akademii Ekologicznej Amest Otwock
Podstawą jest znajomość lokalnych zasad. Każda gmina publikuje informacje o punktach zbiórki oraz o tym, jakie odpady są tam przyjmowane. W razie wątpliwości warto skorzystać z wyszukiwarek odpadów lub skontaktować się z urzędem gminy.
Ciekawostka
W Polsce ponad połowa odpadów komunalnych trafia obecnie do odzysku, jednak nawet niewielki odsetek błędnie posegregowanych odpadów może obniżyć jakość surowców wtórnych i zwiększyć koszty przetwarzania. Jedna niewłaściwie wyrzucona bateria potrafi zanieczyścić znaczną ilość innych odpadów przeznaczonych do recyklingu.
Świadoma segregacja zaczyna się od wiedzy. Odpowiedź na pytanie, czego nie wrzucać do śmietnika, ma bezpośredni wpływ na środowisko, koszty systemu oraz bezpieczeństwo mieszkańców.
