Aktywność fizyczna dzieci spada. Eksperci alarmują!
Aktywność fizyczna dzieci w Polsce systematycznie maleje, co budzi coraz większe obawy ekspertów i rodziców. Z najnowszych danych wynika, że jedynie około 17 proc. nastolatków spełnia zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia dotyczące codziennego ruchu! Problem ten dotyczy nie tylko dużych miast, lecz także mniejszych ośrodków, takich jak Konin i cały subregion koniński, gdzie styl życia młodych mieszkańców również ulega zmianom.
Skala problemu w Polsce i Europie
Zgodnie z wytycznymi WHO dzieci i młodzież powinny podejmować co najmniej 60 minut aktywności fizycznej dziennie o umiarkowanej lub wysokiej intensywności. Tymczasem, jak wskazują badania HBSC 2017/2018, jedynie 17,2 proc. młodzieży w wieku 11–15 lat spełnia te rekomendacje. Co więcej, wśród najmłodszych dzieci odsetek ten waha się jedynie między 15,8 a 19,3 proc.
Dr Anna Dzielska z Instytutu Matki i Dziecka podkreśla:
Od lat obserwujemy, że poziom aktywności fizycznej u dzieci spada. Dotyczy to zarówno aktywności umiarkowanej, jak spacery czy zabawa na świeżym powietrzu, jak i aktywności intensywnej, która powinna znacząco podnosić tętno
Jednocześnie rośnie liczba dzieci z nadwagą i otyłością. W wieku wczesnoszkolnym problem ten może dotyczyć nawet 40 proc. najmłodszych, co stanowi poważne wyzwanie dla systemu ochrony zdrowia oraz edukacji.
Coraz mniej zabawy na świeżym powietrzu
Jeszcze kilkanaście lat temu codzienna zabawa na podwórku była naturalnym elementem dzieciństwa. Jednak obecnie dzieci znacznie częściej spędzają czas w domu, korzystając z urządzeń elektronicznych. Z raportu NASK wynika, że młodzież spędza w internecie niemal pięć godzin dziennie w dni powszednie, a w weekendy nawet więcej.
Ponadto wyniki badań kondycji fizycznej uczniów realizowanych na zlecenie Ministerstwa Sportu i Turystyki wskazują na wyraźne pogorszenie sprawności fizycznej. Przykładowo dzieci osiągają dziś wyniki w skoku w dal z miejsca gorsze nawet o 20 cm w porównaniu do swoich rówieśników sprzed 25 lat.
Dzieci są otyłe, nie umieją skakać, biegać, nie mówiąc już o przewrotach w przód czy staniu na rękach. Telefony komórkowe i multimedia zabierają im czas. Powinniśmy to wszystko odwrócić do góry nogami
zauważa Jagna Marczułajtis-Walczak
Konsekwencje dla zdrowia fizycznego i psychicznego
Spadek aktywności fizycznej wpływa nie tylko na kondycję organizmu, lecz także na zdrowie psychiczne i społeczne dzieci. Regularny ruch wspiera rozwój mięśni i kości, poprawia funkcjonowanie układu krążenia oraz zwiększa odporność psychiczną.
Badania opublikowane w 2025 roku na łamach „International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity” potwierdzają, że aktywność fizyczna poprawia koncentrację, zdolności poznawcze oraz ogólne samopoczucie młodych ludzi. Co więcej, spontaniczna zabawa sprzyja budowaniu relacji społecznych i rozwijaniu kompetencji emocjonalnych.
Dr Anna Dzielska podkreśla:
Spontaniczny ruch zmniejsza ryzyko występowania nadwagi i otyłości. To także okazja do budowania relacji społecznych oraz radzenia sobie z emocjami i stresem
Projekt B-challenged – szansa na zmianę
W odpowiedzi na rosnące wyzwania powstał międzynarodowy projekt B-challenged, realizowany w ramach programu ERA4Health – HealthEquity. Obejmuje on Polskę, Holandię, Hiszpanię i Danię. W naszym kraju za jego wdrażanie odpowiada Instytut Matki i Dziecka.
Projekt koncentruje się na zwiększeniu aktywności dzieci w wieku 6–12 lat, szczególnie w mniej uprzywilejowanych dzielnicach dużych miast. Kluczowym elementem jest współpraca z lokalnymi społecznościami, które wspólnie identyfikują bariery i proponują rozwiązania.
Projekt B-challenged zakłada wielosektorowe podejście. Włączamy do procesu zarówno dzieci, jak i dorosłych decydentów, aby wspólnie poszukiwać czynników sprzyjających aktywności na świeżym powietrzu
Wyjaśnia ekspertka IMiD
Lokalny kontekst – znaczenie dla Konina
Chociaż projekt realizowany jest głównie w dużych miastach, jego założenia mają istotne znaczenie również dla mniejszych ośrodków, takich jak Konin. W regionie dostęp do terenów zielonych, boisk czy placów zabaw stwarza duże możliwości aktywnego spędzania czasu. Jednak, podobnie jak w innych częściach kraju, styl życia dzieci ulega zmianie, a czas spędzany przed ekranem systematycznie rośnie.
Dlatego tak ważna jest współpraca samorządów, szkół oraz lokalnych instytucji w promowaniu zdrowych nawyków. Organizacja wydarzeń sportowych, rozwój infrastruktury rekreacyjnej oraz edukacja zdrowotna mogą znacząco przyczynić się do poprawy sytuacji.
Jak zachęcić dzieci do ruchu?
Eksperci wskazują kilka kluczowych działań, które mogą pomóc odwrócić niekorzystny trend:
- rozwój bezpiecznej infrastruktury rekreacyjnej,
- promowanie aktywnej drogi do szkoły,
- organizowanie zajęć pozalekcyjnych,
- ograniczanie czasu spędzanego przed ekranem,
- angażowanie całych rodzin w aktywność fizyczną.
Dzięki temu możliwe jest nie tylko zwiększenie poziomu aktywności fizycznej, lecz także poprawa jakości życia dzieci i młodzieży.
Podsumowanie
Spadek aktywności fizycznej dzieci w Polsce stanowi poważne wyzwanie społeczne i zdrowotne. Dane wskazują na rosnący problem nadwagi, pogarszającą się sprawność fizyczną oraz coraz mniejszą ilość czasu spędzanego na świeżym powietrzu. Jednocześnie inicjatywy takie jak projekt B-challenged pokazują, że dzięki współpracy społeczności lokalnych możliwe jest wprowadzenie skutecznych zmian. Również w Koninie działania promujące ruch mogą odegrać kluczową rolę w budowaniu zdrowej przyszłości najmłodszych mieszkańców.
Zachęcajmy dzieci do aktywności fizycznej każdego dnia – wspólnie zadbajmy o ich zdrową przyszłość w Koninie i całym regionie.
